Omdat Italië
tegenwoordig natuurlijk een knap modern land is, kan op steeds meer plaatsen
onbemand worden getankt. Dat is heel erg handig, omdat je dan nooit meer
halverwege de dag of ergens in de loop van de avond zonder benzine komt te
staan. Bovendien is zelf getankte benzine ook nog eens goedkoper.
Geheel in lijn met de tijdgeest staan we dan ook op een
zonnige zomermorgen met een bijna lege tank bij de zelfbediening om voor
vijftig euro bij te vullen. Geroutineerd verrichten we de noodzakelijke
handelingen. We plaatsen het bankbiljet op de juiste wijze in de juiste gleuf van
de betaalzuil zodat herkenning als wettig betaalmiddel mogelijk is. Daarna kiezen
we de pomp die we willen gaan gebruiken en zijn we helemaal klaar om te gaan
tanken.
Na enige tijd valt op dat de pomp daarentegen helemaal niet
klaar is. Er komt geen druppel uit. Zelfs het traditionele gereutel dat altijd
ontstaat om ook gehoorsmatig duidelijk te maken dat er gepompt kan worden
blijft ontbreken. Een velletje papier dat ongeveer op kniehoogte aan de pomp is
bevestigd biedt enige verduidelijking. Of we zo vriendelijk willen zijn, zo
staat kort aangeduid, om onze benzine te betrekken van de pompen 1, 2, 5 of 6.
En laten we nu toevallig net gekozen hebben voor pomp 4!
Terug bij de automaat waar ook de pomp moet worden gekozen ontwaren
we nu een soortgelijk vel papier. Even over het hoofd gezien, de eerste keer!
We hebben onze ogen nu eenmaal niet in onze knieën! Lastiger is vervolgens dat
de keuze voor een pomp onherroepelijk blijkt te zijn. Eens gekozen blijft
gekozen. Niets meer aan te doen. Je doet het maar met de pomp van eerste
voorkeur. Zoiets.
Na een paar minuten geven we het op. We moeten door naar een
afspraak, vijftig euro armer en een ervaring rijker. VERTROUW ER NIET
BLINDELINGS OP DAT POMPEN OOK POMPEN! Als we uitleggen waarom de stemming er
bij ons niet helemaal inzit blijkt dat in Italië voor ieder probleem altijd een
oplossing aanwezig is. Het systeem is menselijk van opzet en werking en houdt altijd
rekening met gebrek. Het is gebouwd met de gedachte dat zaken vaak niet werken
zoals bedoeld en dat mensen zich voortdurend vergissen. En de oplossing is in
dit geval dat als je voor benzine betaalt en daarna geen of minder benzine
afneemt het apparaat na verloop van tijd een tegoedbonnetje (rimborso) uitspuwt (tenzij natuurlijk
het mechanisme dat tegoedbonnetjes produceert faalt). Je moet alleen een beetje
geduld hebben, want omdat je met de afname van benzine maar nooit weet wanneer
je klaar bent met afnemen neemt het systeem de tijd om de conclusie te bereiken
dat je minder hebt genomen dan waarop je recht hebt.

Nu doemt echter het volgende vraagstuk op: Bij wie lever je het bonnetje in om het geld terug te krijgen? De typerende eigenschap van een onbemand tankstation is immers dat er niemand is om bonnetjes bij in te leveren. Gelukkig blijkt ook hier de pragmatische en tot concessies geneigde (katholieke?) instelling van de Italianen. Het onbemande tankstation is weliswaar in de regel onbemand, maar twee maal per week, op marktdagen tussen 9 en 11, toch maar even niet. Er zijn immers altijd bonnetjes om in ontvangst te nemen. Door deze benadering wordt het probleem hanteerbaar. De markt is weliswaar net afgelopen en het duurt nog een paar dagen voordat het de volgende keer markt is, maar we zijn niet op doorreis. We hebben alle gelegenheid om nog een keertje terug te komen.
Een weekje later staan we dan ook keurig in de rij. We leveren ons bonnetje in, krijgen ons geld terug en besluiten dat we het een volgende keer maar eens gaan uitgeven bij een ander tankstation. Een tankstation, bijvoorbeeld, waarbij alle pompen het gewoon doen.